Veiligheid - Onweer


Inhoudsopgave - Veiligheid


Onweer

Inleiding

Een naderende onweersbui herkent men aan het rommelen in de verte. Dichterbij zijn flitsen zichtbaar. Het weerbeeld geeft ook een indicatie. Drukkend weer komt ons bekend voor. Maar ook bepaalde wolkenformaties. De vraag is: hoe veilig ben je in de kampeerauto?

Onweer in Nederland

Wanneer bij een onweersbui de flitsen en donderklappen direct op elkaar volgen, is de bui heel dichtbij. De afstand is vrij nauwkeurig te berekenen. Eén seconde tussen flitsen en donder is ruim 300 meter. Een onweersbui gaat meestal gepaard met hevige regenbuien en harde windstoten. Maatregelen, zoals een extra stormlijn aan de tent of de luifel indraaien, zijn nodig.

In Nederland zijn gemiddeld twee tot drie inslagen per jaar per vierkante kilometer. In de Alpen zijn er vier tot vijf inslagen per jaar per vierkante kilometer.

NKC TIP

Zorg voor isolatie met behulp van een rubberen matras of luchtbed.


Jaarlijks zijn er in Nederland door blikseminslag gemiddeld twee dodelijke slachtoffers en vallen er tientallen gewonden. Verder kan een hevige onweersbui materiële schade aan woningen en gebouwen veroorzaken en kunnen er bosbranden en schade aan bomen ontstaan.

Blikseminslag

Een bliksem is een elektrische ontlading. De spanning kan oplopen tot honderd miljoen Volt en de stroomsterkte zelfs tot tweehonderdduizend ampère.

Wie door bliksem is getroffen zal het meestal niet overleven. Iemand die het wel overleeft zal daar meestal ernstig lichamelijk letsel aan overhouden in de vorm van bijvoorbeeld hersenletsel of gehoorstoornis. Van belang is daarbij hoe men getroffen is. We kunnen daarbij een onderscheid maken tussen een directe blikseminslag en een indirecte blikseminslag.

Directe en indirecte blikseminslag
Een directe blikseminslag is mogelijk wanneer je in de omgeving op het hoogste punt staat, of wandelend of kamperend in een weiland of op een open gebied in de bergen. De bliksem zoekt altijd het hoogste punt uit voor een inslag.

Alles wat geleidend is, zoals het lichaam, een ijzeren hek of een boom, trekt de bliksem aan. Metaal is een hele goede geleider. Bij onweer is het verstandig daarvan uit de buurt te blijven. Via een ijzeren voorwerp kan de blikseminslag namelijk naar jou geleid worden.
Indirecte blikseminslag: de kans op een indirecte blikseminslag is groter. Wanneer de bliksem bijvoorbeeld in een boom of een paal slaat, zal de stroom zich vanaf dit punt via de grond verspreiden en zal in sterkte afnemen naarmate de afstand tot het inslagpunt groter is. Hoe groter de afstand is hoe kleiner het gevaar is. Maar, lichamelijk letsel is zelfs nog mogelijk op een afstand van 15 à 25 meter vanaf het inslagpunt.

Hoe veilig ben je in de kampeerauto

De afdeling hoogspanningstechniek van de Technische Hogeschool te München heeft proefondervindelijk vastgesteld dat bij een tent met tentstokken de bliksem inslaat op de stok. Ook is vastgesteld dat de bliksem overslaat van de tentstok naar de voorwerpen die in de tent liggen. Je kunt je voorstellen dat de kampeerder liggend (groot aanrakingsoppervlak met de aarde) in zijn tent weinig overlevingskansen heeft.

Een kampeerauto, een gesloten bestel met hefdak, werd ook aan de proef onderworpen. Deze bleek een veilige schuilplaats te zijn. De metalen wand van de carrosserie werkte als een beschermende kooi, de zogenaamde 'kooi van Faraday'. De stroom kon via de steunpoten in de grond afvloeien.

Tips

Wanneer een kampeerauto is uitgerust met een hefdak moet deze gesloten zijn. Het beschermende kooieffect is bij een openstaande hefdak namelijk onderbroken. De voorste zitplaatsen zijn de meest veilige plaatsen. Raak bij onweer geen metalen delen aan.

 

NKC TIP

Vermijd directe nabijheid van tentstokken of tentframe. Maak het contactvlak met de grond zo klein mogelijk, bijvoorbeeld door gehurkt in de tent te gaan zitten.


Bij een directe blikseminslag zal het lak op de carrosserie van de kampeerauto, door grote warmteontwikkeling, flinke schade oplopen. Wanneer de metalen steunpoten niet zijn uitgedraaid zullen ook de banden, vanwege hun slechte geleiding, schade oplopen. Controleer altijd de banden na een blikseminslag.

Na een blikseminslag moet je niet direct op dezelfde plek uit de kampeerauto stappen. Op de plek van de blikseminslag vormt zich een soort spanningstrechter. De bliksem lost niet zo maar in de aarde op, maar vormt aardstromen in de trechter, die op steeds grotere afstand van het inslagpunt afzwakken. Zo'n trechter heeft een diameter van ongeveer 100 meter. Het is dan ook verstandig om eerst een flink eind van het inslagpunt weg te rijden en dan pas uit de kampeerauto te stappen.

Informeer bij de dealer of fabrikant of de kampeerauto is beveiligd tegen blikseminslag. Kampeerauto's zonder metalen buitenbeplating hebben wellicht een bliksembeveiliging nodig. Met draad van gegalvaniseerd staal, met een dikte van ongeveer 6 mm, kan de Kooi van Faraday worden gerealiseerd. Zorg voor een goede verbinding met het chassis. Een pick-up met opzet unit kan op dezelfde wijze worden beveiligd.

De rubberen banden van de kampeerauto dragen niet bij tot veiligheid. Bij een blikseminslag zullen de banden aan flarden worden gescheurd. Zet de kampeerauto stil, waardoor de kans op een verkeersongeval bij een klapband door blikseminslag is uitgesloten.

Verder is aan te raden de schotel te laten zakken en de elektrische leiding uit de stroomkast aan de paal te halen. De stroomdraad oprollen en opbergen in uw kampeerauto.

NKC TIP

Het beste is natuurlijk tijdig een goede schuilplaats op te zoeken, zoals een huis, een auto of een kampeerauto.

 

Vermijd:

  • alleenstaande bomen
  • uitstekende takken
  • bosranden met hoge bomen
  • bergtoppen, heuvels en duinen
  • metalen hekken en/of afrasteringen


Geschikte schuilplaatsen zijn:

  • huizen of gebouwen
  • de kampeerauto, en dan met name de metalen cabine
  • de cabine van de pickup
  • dichte bossen, maar blijf op een afstand van 3 meter van bomen en laaghangende takken
  • een grot, de bergwand mag daarbij niet aangeraakt worden en het aanrakingsoppervlak met de grond zo klein mogelijk maken (hurken)